Class 6 Sanskrit — Chapter 1: वयं वर्णमालां पठामः

What you'll learn

• ▸Sanskrit Alphabet: Vowels and Consonants (वर्णाः – स्वराः व्यञ्जनानि च)
• ▸Classification of Vowels (स्वराणां भेदाः)
• ▸Classification of Consonants: Sparsha Vyanjanas (स्पर्शाः व्यञ्जनानि)
• ▸Classification of Consonants: Antahstha and Ushma (अन्तःस्थाः, ऊष्म-वर्णाः)
• ▸Ayogavaha: Anusvara and Visarga (अयोगवाहौ – अनुस्वारः, विसर्गः)
• ▸Consonant-Vowel Combination and Matras (गुणित।क्षराणि)
• ▸Places of Articulation: Single-Origin Letters (एकस्थानीय-वर्णानाम् उच्चारण-स्थानानि)
• ▸Places of Articulation: Dual-Origin Letters (द्विस्थानीय-वर्णानाम् उच्चारण-स्थानानि)

Chapter Summary

--- PAGE 1 --- प्रथम: पाठ: वयं वर्णमालां पठामः वर्णा: द्विविधा: भवन्ति – स्वरा: व्यञ्जनानि च। (१) स्वरा: स्वराणाम् उच्चारणं स्वतन्त्ररूपेण भवति। स्वरा: द्विविधा: सन्ति – समानाक्षराणि सन्ध्यक्षराणि च। ह्रस्व: दीर्घ: १. समानाक्षराणि अ आ इ ई वर्णमालायाम् आदौ ये सामान्या: स्वरा: उ ऊ सन्ति, ते समानाक्षर-स्वरा: भवन्ति। ऋ ॠ ऌ - * ** २. सन्ध्यक्षराणि - ए - ऐ द्वयो: निश्चित-स्वरयो: सन्धिद्वारा - ओ ये नवीना: स्वर-वर्णा: जायन्ते, - औ ते सन्ध्यक्षर-स्वरा: भवन्ति। अ + इ → ए अ + ए → ऐ अ + उ → ओ अ + ओ → औ * ॥ ‘ऌ’-वर्णस्य दीर्घा: न सन्ति ॥ ** ॥ सन्ध्यक्षराणां ह्रस्वा: न सन्ति ॥ इति पाणिनीय-शिक्षा-सूत्रे Reprint 2025-26 --- PAGE 2 --- * अनुनासिक-स्वरा: मुखेन सह नासिकया अपि उच्चारिताः स्वराः अनुनासिक-स्वराः भवन्ति – अँ आँ इँ ईँ उँ ऊँ ऋँ ऋ…

Practice Questions from this Chapter

Tap "Get Solution" on any question to ask our AI tutor.

1. Explain how letter sounds are made. Get Solution →
2. Show some word examples with compound letters. Get Solution →
3. Quiz me on Sanskrit vowel types. Get Solution →
4. वर्णमालायां वर्णाः कतिविधाः भवन्ति? Get Solution →
5. कस्य स्वर-वर्णस्य दीर्घ-रूपं न भवति? Get Solution →
6. 'श ष् स ह' एते वर्णाः किं कथ्यन्ते? Get Solution →
7. वर्णमालायां कौ द्वौ अयोगवाहौ स्तः? Get Solution →
8. 'च छ ज झ ञ' एते वर्णाः कस्य वर्गस्य सन्ति? Get Solution →

Did you know?

• 💡 The Sanskrit alphabet is organized scientifically by how sounds form in your mouth.
• 💡 Ancient grammarian Panini created a complete and logical Sanskrit grammar over 2,500 years ago.
• 💡 Sanskrit is one of the few languages where every letter has only one consistent sound.
• 💡 The English word 'mother' actually evolved from the ancient Sanskrit word 'matr'.
• 💡 Some special Sanskrit letters can act as both vowels and consonants, called 'ardha-svara'.

Frequently Asked Questions

Related Chapters